Head

پژوهشها و تازه های اُتیسم

پرداخت اینترنتی شهریه

مبلغ مورد نظر خود را درج بفرمایید
مبلغ به ریال:
توضیحات :
پرداخت از طریق درگاه شتاب

ورود اعضاء

مرا بخاطر بسپار

شمارشگر بازدیدها

امروز17
دیروز261
هفته854
ماه9713
کل بازدیدها191809

اشتراک گذاری

Social FaceSocial InliSocial PintSocial TwitSocial Yout

کاهش رفتار گازگرفتن درمبتلایان به اتیسم

کاهش و توقف رفتار گاز گرفتن در کودک مبتلا به اُتیسم(اوتیسم)

مهدی فولادگر(مسئول فنی و صاحب امتیاز مرکز اُتیسم اردیبهشت و مدیر گروه پژوهشی اردیبهشت)

 Biting

(حق نشر و چاپ این مطالب برای نویسنده محفوظ است و هر گونه کپی برداری و یا انتشار بدون اجازه ممنوع است)

کودکان با طیف اتیسم(ASD)اغلب رفتار های پرخاشگرانه و خود آزارانه ای از خود نشان می دهند که میتواند والدین ،درمانگران و یا همبازیان آنها را به وحشت بیندازد.البته این مشکل ممکن است عمومیت نداشته باشد ولی این نوع از رفتار ها که گاز گرفتن هم شامل آن میشود میتواند در اثر ناکامی یانا امیدی و یا مشکلاتی بوجود آید که به درستی هدایت و حمایت نشده باشند.خوشبختانه چندین راهکار و رویکرد آزموده شده برای کمک به خانواده هایی که کودکانشان دچار رفتار های خود آزاری و رفتار های پرخاشگرانه ای چون گاز گرفتن اند وجود دارد.

گام نخست:پیدا کردن علت رفتار گاز گرفتن

اغلب رفتار گاز گرفتن در اثر یک محرک تنش زای درونی یا محیطی بوجود می آید. شرایط پزشکی بسیاری وجود داردکه میتوان اغلب از آنها علل را استنباط نمود و دیگر رفتار های نامطلوب که یک پزشک عمومی یا روانشاس هم میتواند به راحتی به آنها دست پیدا کند. ولی اساساً ضروری است نخست مشخص گردد که این رفتار ها در اثر شرایط پزشکی یا بیوشیمیایی منجر به درد یا ناراحتی های جسمانی بوجود نیامده است.برای مثال کودکان مبتلا به اُتیسم(اوتیسم) از درد های ناشی از دستگاه گوارش یا درد گوش میانی در اثر عفونت و سر درد های میگرنی رنج می برند.و در اثر این دردها ممکن است اقدام به گاز گرفتن برای کاهش اثر درد کنند.در برخی مواقع نیز کودک اتیستیک(اوتیستیک) در اثر دندان درد ممکن است اقدام به این رفتار کند.

گام دوم:جمع آوری کردن اطلاعات

اگر وجود مشکلات پزشکی و فیزیولوژیک رد شد تکنیک تجزیه و تحلیل رفتار کاربردی (ABA) میتواند موثر ترین و بهترین راهکار برای بدست آوردن چرایی گاز گرفتن کودک اتیستیک(اوتیستیک) و همین طور برای ارائه مداخله درمانی باشد.تکنیک تحلیل عملکردی رفتار ابزاری است که به درمانگران کمک می کند که با یک نگاه جامع در رفتار فرد راه حلی برای از بین بردن آن بیابند. درمانگران ،والدین و یا معلمان کودکان مبتلا به اتیسم(اوتیسم)میتوانند با استفاده از جدول ABC که مخفف سوابق رفتار پیشین است(نمونه آن در زیر ارائه گردیده است) مشخص نمایند که این رفتار چه هنگام و تحت چه شرایطی رخ میدهد. براساس اطلاعات جمع آوری شده دراین جدول میتواند به این استنباط رسید که رفتار مورد هدف به چه دلیلی رخ میدهد.

تاریخ وقوع رفتار ساعت وقوع رفتار پیشامد وقوع زفتار رفتار انجام گرفته پیامد وقوع رفتار عملکرد ممکن
94/10/15 8:00 درخواست مربی برای رفتن به یونیت درمانی پرخاشگری و امتناع کودک از رفتن به یونیت و گاز گرفتن دست خود نرفتن مدد جو به یونیت درمانی و عدم دریافت 4 ساعت آموزش انفرادی.هیجان زدگی دیگر مدد جویان در یونیت های دیگر  --------
           
           
           
           

 

گام سوم:بکار گیری راهکاری برای مدیریت و کنترل علتی که منجر به رفتار گاز گرفتن می شود.

جمع اوری اطلاعات در جدول ABC در طول چند هفته در واقع ممکن است والدین و مراقبان را به سمت پاسخی رهنمون سازد که دیگر نیازی به مداخله یک متخصص درمانگر در این زمینه نباشد البته به استثنای دلایل پزشکی که الزاماً میبایستی توسط یک پزشک مورد بررسی قرار گیرد.علت گاز گرفتن میتواند برای هر کودک منحصر به فرد باشد ولی میتوان در این زمینه به دلایل زیر اشاره نمود که در بین کودکان اتیستیک(اوتیستیک) شایع ترینها هستند.

  • خستگی
  • عدم توانایی برای برقراری ارتباط
  • محرومیت حسی
  • مرحلی از رشد ونمو عادی(به دهان بردن اشیاء)
  • سرخوردگی و خشم
  • فرار و اجتناب

حتی در زمان جمع آوری این اطلاعات هم مهم است که تلاش کنید از گاز گرفتن کودکتان جلوگیری کنید.بنابر این در طول روند مشاهده از تکنیکهای مداخله فوری استفاده نموده و به فرزند یا کودک تحت درمان خود بفهمانید این رفتار او اصلاً قابل قبول نیست.

به رفتار کودک اتیستیک(اوتیستیک)  واکنش شدید نشان ندهید

هرچه که علت رفتار گاز گرفتن(یا هر رفتار مشابه ) باشد این بسیار مهم است که به آن واکنش شدید نشان ندهید. هرگونه توجه به این نوع از رفتار ها میتواند تنها احتمال وقوع انها را افزایش دهد

  • بهترین و ساده ترین کار این است که موقیعت کودک اتیستیک(اوتیستیک)  را تغییر دهید(برای مثال میتوانید کودک را از یونیت درمانی به بیرون بیاورید هر چند که این یک راه حل بسیار کوتاه مدت است)
  • اگر کس دیگری توسط کودک اتیستیک گاز گرفته شده به او توجه کنید و با او همدردی کنید و در صورت لزوم اقدام مراقبتی انجام دهید.
  • در یک حالتی مناسب و در خور موقعیت به کودک نه بگویید  و یا به اودیگر اجازه گاز گرفتن را ندهید،اما تلاش کنید خشم یا پرخاشگری به کودک نشان ندهید.تنها از لحنی جدی نه با خشونت برای صحبت با کودک اتیستیک(اوتیستیک)  استفاده کنید زیرا در غیر این صورت نتیجه عکس خواهید گرفت و رفتار های گاز گرفتن را افزایش خواهید داد.
  • اگر گاز گرفتن در کودک اتیستیک(اوتیستیک) نوعی رفتار خود آزارانه است لازم است که به گاز گرفتن کودک توجه کنید ولی اخم نکنید و یا وحشت زده نشوید. از توضیحات طولانی مانند اینکه "گاز گرفتن به دلیل .........خوب نیست" استفاده نکنید چراکه  برای کودک مبتلا به اتیسم(اوتیسم) بدون اثر خواهند بود. در عوض در زمانیکه کودک در آرامش است یا در حال انجام کار مناسب است  به او توجه کنید.

تغییر مسیر رفتار

چه گاز گرفتن نوعی پرخاشگری باشد و یا چه خود آزاری اگر کودک در اثر فقر تجربه  حسی اقدام به این عمل می کند تلاش کنید شیئی مناسب را در دستان کودک قرار دهید تا آن را گاز بگیرد یا به دهان ببرد یا بجود.این یک راهبرد بسیار ساده است برای کاهش و توقف این گونه رفتار ها .پس برای کار و یا بودن با این کودکان حتماً اشیاء و لوازم مورد نیاز برای این کار را همیشه دم دست داشته باشید تا در موقعیت های استرس زا از انها استفاده کنید. برای مثال میتونید از چوب شور،دندان گیر های نوزادان و... استفاده کنید.

را ه حل های آلترناتیو

اگر گاز گرفتن به  نظر میرسد در اثر سر خوردگی ،نا امیدی وخشم است. یک راه حل جایگزین برای کنترل خشم به کودک ارائه دهید.برای مثال از توپهای ژله ای بسیار نرم استفاده کنید و آنها را در اختیار کودک قرار دهید تا در صورت لزوم آنها را در دستان خود فشار دهد ولی به او اجازه ندهید آن را گاز بگیرد.این راهبرد میتواند هم برای پرخاشگری وهم برای آسیب به خود مورد استفاده قرار گیرد.

گسترش راهبردهای ارتباطی

در کودکان بدون کلام مبتلا به اتیسم(اوتیسم) گاز گرفتن اغلب وسیله ای برای ارتباط با دیگران و جلب توجه انها است.تلاش کنید آنها را یاری کنید تا از تصاویر و کارتها جهت ارتباط  و یا بیان احساسات خوداستفاده کنند و بر این اساس دریچه های بیشتری برای ارتباط با دیگران داشته باشند و ناکامی ارتباطی خود را به حداقل برسانند.

پاداش به رفتار های مناسب

به خاطر داشته باشید در زمانی که کودک اتیستیک(اوتیستیک) رفتاری مناسب و یا مغایر با گاز گرفتن از خود نشان داد او را تشویق کنید و به او توجه کنید.در مورد رفتار مناسب آنها مانند بازی های بی سر صدا یا آرام بودن نظر بدهید و آنها را با نظر خود تشویق به ادامه این روند کنید.برای کودک نظام ژتونی برقرار کنید و او را با ادامه رفتار های خوبش تحریک به دریافت ژتون های بیشتر کنید.اما بهترین تقویت و تشویق ستایش رفتار انهاست بخصوص اگر فرد ستایش کننده پدر یا مادر یا یک فرد نزدیک به وی مانند درمانگرش باشد.سعی کنید با شناخت علائم هشدار دهنده که قبل از گاز گرفتن به وجود می آیند کودک اتیستیک(اوتیستیک)  را در موقعیت ویا وضعیتی قرار دهید که از این کار منع شود و یا امکان آن را نداشته باشد برای مثال کودکی که همیشه ماهیچه کف دست انگشت شصت خود را گاز می گیرد را با قرار دادن یک وسیله در دستش یا مشغول کردن به کاری دستی از این رفتار دور کنید.

ممانعت و یا دوری کردن از گاز گرفتن

تشویق و تمجید کردن رفتار مناسب کودک بسیار آسان تر و نتیجه بخش تر از تغییر رفتار نامناسب است. بخصوص زمانی که این رفتار چالش برانگیز بخاطر دوری از یک موقعیت یا یک کار خاص باشد مانند رفتن به مرکز درمانی یا رفتن داخل یونیت درمانی یا مسواک زدن.اگر کودک به خاطر گاز گرفتن خود یا دیگران از انجام این کارها معاف شود او یاد می گیرد که بهترین راه برای رهایی از چندین ساعت آموزش انفرادی ویا مسواک زدن تنها و تنها این است که گاز بگیرم.اگر با اصرار و پافشاری شما برای انجام این کار در نهایت کار با کمترین آسیب به پایان می رسد خود شما میتوانید این کار را به سرانجام برسانید در غیر اینصورت از متخصصین روانشناسی کودک اتیستیک(اوتیستیک) کمک بگیرید.اما همیشه در انجام این کار یادتان باشد که زیاده روی نکنید و از طرفی نیز کاملاًجدی باشید.

ارائه گزینه های محدود

برخی مواقع پرخاشگری و خود آزاری در نتیجه قرار گرفتن در یک محیط محدود شده است.زمانی که کودک متوجه می شود گزینه های انتخابی اش بسیار محدود شده اند و کاملا تحت کنترل دیگران اند و می بایستی تنها به دستورالعمل های افراد دیگر توجه کند در این صورت دست به سرکشی،خشم و پرخاشگری میزند تا در این صورت بتواند در درجه نخست خشم خود را از این محدودیت نشان دهد و دوم راهی برای نجات از این محدودیت بیابد.بایستی ما به عنوان متخصصین درمان کودکان اتیستیک(اوتیستیک)  به یاد داشته باشیم که  این کودکان در سنین پایینتر نیاز به چند گزینه انتخابی بیشتر از آنچه به آنها ارائه می کنیم دارند.پس اگر درتلاش هستیم کودک را درون یک اتاق و یا یونیت درمانی محدود کنیم می بایستی به او چند گزینه انتخابی در دل این محدودیت نیز ارائه کنیم.گزینه هایی که بتواند برای او خوشایند باشد.

اهمیت ثبات و یکنواختی

در امر کاهش رفتار گاز گرفتن لازم است که روند درمان روندی ثابت و پایدار باشد وهمه افراد درگیر با کودک به یک شکل به رفتار کودک اتیستیک(اوتیستیک) واکنش نشان دهند.به این گونه نباشد که برای مثال مادر روندی ثابت و پر فشار را برای کودک ایجاد نماید ولی پدر به هر دلیلی از این کار سر باز زند و برای تمام کردن رفتار چالش برانگیز کودک مبتلا به اتیسم(اوتیسم) به خواسته وی تن دهد.بسیار مهم است تمامی افراد یک خانواده و تمامی افراد یک تیم درمانی در یک مسیر و با یک خط مشی حرکت کنند.همیشه به خاطر داشته باشیم که رفتار گاز گرفتن در کودک اتیستیک(اوتیستیک) در طول زمان و با پافشاری و ممارست فراوان قابل درمان است و هرگز نمی توان در کوتاه مدت به نتیجه ای دست یافت.

رفتار گاز گرفتن در کودکان اتیستیک(اوتیستیک) از هر نوع و سطح و طیفی که باشند بسیار آزار دهنده است هم برای خود کودک مبتلا به اتیسم(اوتیسم) وهم برای اطرافیان وی به خصوص اگر در مدت زمانی طولانی و با دفعات بیشتری تکرار شود که می تواند برای کودک اتیستیک(اوتیستیک) و اطرافیان وی مخاطره آمیز هم باشد.موارد ذکر شده در بالا از مواردی هستند که در فنون تغییر رفتار از آنها استفاده می شود ولی می توان برای دستیابی به نتایجی بهتر از رویکرد های درمانی دیگر مانند تغییر رژیم غذایی و دارو درمانی نیز استفاده نمود.

(استفاده از کلیه مطالب این سایت بدون اجازه و ذکر نام ممنوع است)