Head

پژوهشها و تازه های اُتیسم

پرداخت اینترنتی شهریه

مبلغ مورد نظر خود را درج بفرمایید
مبلغ به ریال:
توضیحات :
پرداخت از طریق درگاه شتاب

ورود اعضاء

مرا بخاطر بسپار

شمارشگر بازدیدها

امروز35
دیروز326
هفته361
ماه9220
کل بازدیدها191316

اشتراک گذاری

Social FaceSocial InliSocial PintSocial TwitSocial Yout

پروتکل درمانی ویلبرگر برای اُتیسم(اوتیسم)

پروتکل درمانی ویلبرگر برای کودکان اُتیستیک(اوتیستیک)

مهدی فولادگر(مسئول فنی و صاحب امتیاز مرکز اُتیسم اردیبهشت و مدیر گروه پژوهشی اردیبهشت)

Therapressure Wilbarger Technique

(حق نشر و چاپ این مطالب برای نویسنده محفوظ است و هر گونه کپی برداری و یا انتشار بدون اجازه ممنوع است)

پروتکل ویلبرگر که به نامهای DPPT یا OTT یا WBP نیز شناخته می شود یک برنامه درمانی است که برای کاهش دفاع لمسی و حسی طراحی شده است. تکنیک وی بر پایه یکپارچگی حسی بنا گردیده است و بر این فرضیه استوار است که تحریکات حسی ارائه شده به کودک اُتیستیک(اوتیستیک) به سازماندهی و خود تنظیمی مغز،ذهن وبدن کمک می کند.یک لمس یا فشار عمقی (که نوعی از درونداد پروپریوسپتیو است)  موجب افزایش سروتونین و دوپامین در بدن می گردد که این دو نوروترانسمیتر موجب احساس شادی در بدن هستند  و احساس آرمش را در سیستم عصبی ما ایجاد می نمایند.اینها انتقال دهنده های عصبی هستند که به حفظ و تنظیم تعادل درونی ما کمک شایانی می کنند.درونداد پروپریو سپتیو  بهترین منبع درونداد حسی برای کمک به آرامش، حس تعادل و تنظیم اختلالات است(سیستم پروپریوسپتیو از جمله سیستمهای حسی مختل شده در کودکان اُتیستیک(اوتیستیک) است و به اطلاعات حسی متاثر از انقباض و انبساط ماهیچه ای ،خم کردن و راست کردن و فشار دادن مفاصل بین استخوانها اشاره دارد.این سیستم به علت وجود ماهیچه ها و مفاصل فراوان در بدن، بسیار گسترده تر از سیستم بساوایی انسان است.بیشتر اطلاعات حسی سیستم پروپریوسپتیو در یک وضعیت ناخودآگاه بوجود آمده و در مغز پردازش می گردند). کودکانی که علائمی از دفاع لمسی را نشان می دهند دارای بیشترین حساسیت لمسی اند.آنها اغلب در برابر لمس شدن هراسان شده یا مقاومت می کنند و با تغییر یاگذار از فعالیتی به فعالیتی دیگر مشکلاتی دارند و ممکن است سست و بی حال باشند.این درمان به وسیله پاتریشیا ویلبرگر کاردرمان وروانشناس، رشد و گسترش یافت. کل پروتکل برای انجام 2 تا 3 دقیقه بطول می انجامد.گام نخست در این پروتکلImages شامل استفاده از یک برس نرم و پلاستیکی یا تراپرسور است که برای فشار های محکم عمقی مورد استفاده قرار می گیرد و بسیار روان بر روی پوست کودک حرکت می کند(برای هر کودک می بایستی از برس شخصی وی استفاده نمود).متخصصان این پروتکل بر این باوراند که استفاده از برس های مخصوص، برای فرستادن نوع خاصی از تحریکات به پایانه های عصبی موجود در پوست که برای این پروتکل ضروری است، تاثیر بیشتری دارد. در این پروتکل می توان برس زدن را از از بازوها شروع نموده بترتیب به سمت پایین آمده وبه سمت پاها بیایم. نکته بسیار مهم عدم استفاده از برس بر روی صورت،قفسه سینه و شکم است که کودک اُتیستیک(اوتیستیک) دارای بیشترین حساسیت در آنها است و استفاده از برس در این مناطق موجب ایجاد انزجار یا امتناع از درمان می گردد.یکی از واکنشهای رایج کودکان اُتیستیک برای نشان دادن امتناع در اثر استفاده از برس بر این مناطق استفراغ است.دلایل پژوهشی فراوانی برای این پروتکل و رویکرد درمانی وجود ندارد ولی به هر حال بسیاری از والدین کودکان اُتیستیک گزارش می نمایند که اضطراب و دفاع لمسی درکودکشان کاهش یافته است. یکی از سخت ترین موارد کار با کودکان اُتیستیک، آموزش به کودکان اَُتیستیک نابینا یا ناشنوا (چند معلولیتی) است. در حدود 10 سال پیش که با کودکان اُتیستیک نابینا(اُتیستیک چند معلولیتی) کار می کردم از این تکنیک برای کاهش حساسیت لمسی و کاهش اضطراب و ترس که تقریبا مشکلی رایج در آنها بود، استفاده نمودم و توانستم نتایج خوبی از کاربرد این پروتکل بدست آورم. یکی از بهترین کمک هایی که این پروتکل در کار با کودکان چند معلولیتی اُتیستیک(اوتیستیک) داشت استفاده از آن قبل از آموزش های جهت یابی به کودکان نابینا بود.کودکان نابینا که در مواردی اُتیستیک نیز بودند برای آموزش جهت یابی و قرار گرفتن در فضای باز بدون حمایت دچار اضطراب شدید و هراس از فضای باز می گردیدند.به همین منظور قبل از شروع هر آیتم جهت یابی و یا حرکت بدون حمایت یا آموزش استفاده از عصای سفید از این پروتکل بر روی آنها استفاده می نمودم و مشاهده می نمودم که این پروتکل موجب کاهش اضطراب آنها در موقعیتهای آموزشی و انتقال از فرایندی به فرایند دیگر  می گردید.   

برخی از منافع استفاده از این پروتکل می تواند شامل:

  • بهبود توانایی گذار از بین فعالیتهای زندگی روزانه
  • بهبود  در توانایی توجه وتمرکز
  • کاهش ترس و اضطراب
  • کاهش ناراحتی های ناشی از لمس
  • افزایش هماهنگی و بهتر شدن خود تنظیمی
  • افزایش در توانایی های سیستم عصبی مرکزی از طریق اطلاع رسانی موثر تر سیستم عصبی پیرامونی که منجر به هماهنگی حرکتی بیشتر ،ارتباطات بیشتر و افزایش تعادل حسی می گردد.

این پروتکل در ابتدا  از زمان بیدار شدن از خواب هر 2 ساعت(و یا در جداول زمانی 2 ساعته) و یا در زمانی که فرد از فعالیتی به فعالیت دیگر می رود،انجام می پذیرد.اعتقاد بر این است که این فعالیت برس زدن هماهنگی مغز و بدن وذهن رابرای پردازش اطلاعات در یک فرایند موثرتر تسهیل می کند. در مانگران به طور معمول پس از 2 هفته مجدداً فرد را مورد ارزیابی قرار می دهند و در صورت نیاز برنامه را تغییر می دهند.برنامه برس زدن تا زمانی که احساس می شود کودک به آن نیاز دارد ادامه میابد.در مواردی که کودک ممکن است در فرایند درمان اختلال، به سمت ابزار ها و اسباب بازی ها هدایت شود، این پروتکل می تواند به عنوان بخشی از درمان یکپارچگی حسی نیز در نظر گرفته شود. بعد از درمان برس زدن درمانگران ممکن است به والدین توصیه نمایند که از کمپرسینگ مفاصل نیز استفاده نمایند که در پروتکل ویلبرگر امری معمول است.این کمپرسینگ برروی مفاصل شانه ها ،آرنج ها ،مچ دست،انگشتان،مفصل رانها،زانوها و قوزک پا با ده شمارش برای هرکدام انجام شود. درصورتی که فرد تحت درمان دستور پذیر باشد می توان این فعالیت را به خود فرد سپرد و از او بخواهیم به فعالیتهایی مانند هل دادن دیوار،لی لی کردن یا بالا و پایین پریدن برروی ترامپولین و....بپردازد.پس از این می توان در صورت نیاز کودک اُتیستیک به تکنیک های لمس دهانی  یا OTT پرداخت. این تمارین به کودک درگیر با دفاع لمسی یا بیش حسی که با غذاهایی با بافتهای خاص یا مسواک زدن مشکل دارد کمک می کند. در صورتی که احساس می کنید کودک شما  به این تمرینات و یا استفاده از پروتکل ویلبرگر نیاز دارد حتماً با یک کاردرمانگر ماهر یا یک روانشناس آگاه صحبت کنید. افرادی که کاملا از این پروتکل و یکپارچگی حسی اطلاع داشته باشند. به یاد داشته باشید در صورتی که از افراد غیر متخصص و ناآگاه از اختلال اُتیسم و یکپارچگی حسی خدمات دریافت کنید این امر می تواند برای کودک شما آزار دهنده و یا حتی آسیب رسان باشد.

شیوه انجام پروتکل ویلبرگر

متخصصین این پروتکل را با دستورالعمل های متفاوتی انجام می دهند. برخی از یک دستورالعملWilbarger1 برس زدن سریع که شاید 2 تا 3 دقیقه به طول بیانجامد، استفاده می کنند. در این شکل برس زدن درمانگر از برس به مانند یک لیف استفاده می کند و برس را بدون جدا نمودن از پوست بر روی قسمتهای مربوطه می کشد.ابتدا از روی دست شروع کرده و برس را به سمت بالا می کشد سپس بدون قطع اتصال برس از پوست برس را به سمت داخلی کشیده و تا کف دست برس را به پایین می کشیم این کار را می توان دو یا چند بار تکرار کرد.سپس بدون قطع اتصال از پوست برس را به سمت پشت وگردن برده و دست مخالف را به همان ترتیب قبلی برس می زنیم.پس از چند بار مجدداً برس را به سمت پشت آورده و شروع به برس زدن پشت می نماییم.پس از چند بار تکرار برس را به سمت پا آورده و دقیقاًمانند دستورالعمل دست ،پا را نیز برس می زنیم.کل این فرایند می تواند 2 تا 3 دقیقه بطول بینجامد.در شکل غیر مرسوم برس زدن که ممکن از بیشتر از 3 دقیقه طول بکشد، دیده می شود که درمانگر برس را در حالتی مقطع بر بدن می کشد به این شکل که برس را کف دست قرار می دهد و به آرامی به سمت زیر بغل می کشد و این کار را چند بار تکرار می کند. برای پشت نیز از بالا یا پایین به مانند قبل برس را به آرامی بر پوست حرکت می دهد تا تمام پوست کمر را پوشش داده باشد.سپس برس را کف پا قرار داده و همانند دستورالعمل دستها به برس زدن می پردازد.در مورد کف دستها و پاها باید به این نکتهWilbarger2 توجه نمودکه الزاماً در زمان برس زدن کف دست و پا به سمت پایین بوده و با دست دیگر خود پشت دست و پا را نگه میداریم.در این شکل دوم برای انتقال از یک قسمت به قسمت دیگر می توانیم برس را از بدن جدا نماییم ولی به طور کل شکل نخست در بین درمانگران بسیار محبوب تر و پرکاربردتر است.

بعد انجام برس زدن اکثر درمانگران از کمپرسینگ مفاصل نیز استفاده می کنند که به شرح زیر است:

  • تک تک مفاصلی که در فرایند برس زدن درگیر بوده اند می بایستی عمل کمپرسینگ بر آنها انجام شود.
  • ابتدا بند بند تک تک انگشتان را گرفته و به حالتی ایستا و آرام به صورتی که احساس شود در حال تحریک مفصل انگشتان هستیم دستمان را به عقب و جلو می بریم.این کار را برای تمامی انگشتان دست انجام می دهیم.
  • با یک دست کف دست کودک را نگه داشته و با دست دیگر بعد از مچ دست اورا می گیریم وTherapressure Pressure Joints And Hands شروع به نزدیک و دور کردن دستان خودمان می کنیم.این تمرین را میتوان با شمارش، 10بار تکرار نمود.توجه نماید که با این تمرینات بتوانید به تحریک مفاصل کودکتان بپردازید.توجه نمایید که دستان شما نباید در هیچکدام از تمرینات روی پوست کودک لیز بخورد.
  • با یک دست بالا و با دست دیگر پایین آرنج کودک را بگیرید و شروع به دور و نزدیک کردن دستان خود بکنید.
  • یک دست خود را پشت شانه کودکتان قرار دهید و با دست دیگر بازوی اورا بگیرید و شروع کنید به هل دادن دست کودک به سمت شانه.
  • تمام کمپرسینگ های بالا را برای دست مخالف نیز انجام دهید.
  •  در موقعیتی بر روی زمین نشسته اید و پاهای خود را به صورت عدد 7 باز نموده اید کودک را بر روی زمین و بین پاهای خود بخوابانید.با یک دست کف پای کودک را گرفته و دست دیگر خود را برای جلوگیری از خم شدن بر روی زانوی کودک قرار دهید و با فشار به کف پا او را به بالا هل دهید البته نه به صورتی که کودک جابجا شود.
  • در زمانی که کودک بر روی زمین خوابیده است، با یک دست بالای زانو و با دست دیگر پایین زانوی اورا بگیرید ودستان خود را به هم نزدیک و دور کنید.
  • بالا و پایین مچ پای کودک را بگیرید و دستان خود را به هم نزدیک و دور کنید.
  • با یک دست پشت پاشنه پای کودک را بگیرید وبا دست دیگر کف پا(قسمت نزدیک به انگشتان پا).حالا شروع کنید به نزدیک و دور کردن دستان خود.
  • تمامی کمپرسینگ های بالا را با حداقل 10 شماره انجام دهید.     

Joint Compression3Joint Compression1

راهنمایی های کلی برای تکنیکهای فشار عمقی پروپریوسپتیو(پروتکل ویلبرگر)

قبل از شروع پروتکل دفاع لمسی می بایستی از طریق ارزیابی، تاریخچه حسی فرد  یا چک لیست حسی  تشخیص داده شود و مشاهدات بالینی نیز توسط متخصص آموزش دیده در این زمینه انجام گردد(مانند گفتاردرمان،کار درمان و یا کسانی که در زمینه های یکپارچگی حسی ارزیابی و درمان دوره دیده اند)

  • هرگز از برس بر روی قفسه سینه و یا شکم و صورت کودک استفاده نکنید.
  • تنها مناطقی که بر روی آنها برس زده می شود بازوها ،رانها،دستها و پاها و پشت  است.
  • برای مدیریت زمان و انجام دادن کامل فعالیتها تا آخر و استفاد مناسب از این برنامه درمانی برای دفاع حسی، پروتکل را به صورت برنامه ای روتین برای کودک طراحی می کنیم مانند این ترتیب: (در یک جدول زمانی دو ساعته)بعد از بیدار شدن،بعد از نهار، بعد از مدرسه، قبل از حمام، قبل از رفتن به رختخواب و....همچنین مطمئن بشوید که این برنامه را آخر هفته یعنی زمانی که شما بیشترین انعطاف و کمترین انقطاع را در کار خود دارید شروع می کنید و می توانید مدت زمان بیشتری رابرای این برنامه استفاده نمایید.
  • یک دفترچه در کنار خود داشته باشید و همه واکنشهای کودکتان را در مدت انجام یا بعد از پروتکل،فعالیتهای حسی ،واکنش به تحریکات حسی،عاطفی،حالات،ناکامی ها،موقعیتها و فعالیتهای قابل تحمل،رفتار ،بهبودی ،موارد خوب و یا بد را  در آن یادداشت و ثبت کنید.
  • از برس برای کودکان زیر دو ماه استفاده نکنید.
  • در شروع می توانید از ضربه های سریع استفاده کنید و درحین کار برس را در تماس با پوست نگه دارید(تنها تا حدی که موهای برس تنها کمی خمیدگی پیدا کند)
  • اگر برس بر پوست زده می شود آن را بصورت افقی و اگر از روی لباس زده می شود آن را به صورت عمودی در دست خود نگه دارید.
  • کار خود را بعد از انجام بررسی کنید. اگر برس موجب خراشیدگی پوست می شود مناسب نیست یا اگر خیلی نرم است نمی تواند میزان فشار لازم برای تحریک را ایجاد نماید.
  • سعی کنید اطلاعات خود را در زمینه تکنیک های فشار عمقی پروپریوسپتیو و یکپارچگی حسی و تمارین دیگر بالا ببرید.در این تکنیک ها ممکن است متدهای سنتی و تمارین اضافه تر و تمارین بالینی وجود داشته باشد که کاردرمانها ویا روانشناسان از آنها برای کودکتان استفاده نکنند و شاید همین تمرین ها برای کودک شما مثمر ثمر باشد.
  • تکنیک های فشار عمقی پروپریوسپتیو نباید به تنهایی استفاده شود. به خاطر داشته باشید این درمان یک پروتکل چند قسمتی است و می بایستی در کنار دیگر درمانهای یکپارچگی حسی استفاده شود.پروتکل ویلبرگر در کنار دیگر درمانها دارای اثر بیشتر درمانی است.
  • تکنیک فشار عمقی پروپریوسپتیو می تواند در 3 دقیقه انجام شود.هر قسمت از بدن چندین  فشار (در حدود 3 بار بالا وپایین تقریبا 5 ثانیه) دریافت می کند.3 دقیقه ،بطور تقریبی 10 بار در روز. یعنی روزی 30 دقیقه. و این تمرین دو هفته ادامه می یابد .اگر پدر و مادر عنوان مي كنند كه زمان زيادي مي بايستي براي اين كار صرف كنند كاملا درست فكر كرده اند چون بهبودي كودكشان مستلزم زمان و تلاش فراواني است.
  • نتنها درمانگر مي بايستي دوره ديده باشد بلكه مي بايستي به والدين هم آموزش داده شود كه چگونه از اين پروتكل به درستي استفاده نمايند.
  • برنامه را هر دو ساعت براي دو هفته انجام دهيد.اثرات لمس و فشار عميق و بطور كلي اثرات آن بر روي سيستم عصبي تا دو ساعت بعد از اعمال وجود دارد به همين منظور مي بايستي هر دو ساعت اين برنامه براي حفظ آرامش سيستم عصبي  و براي اينكه در محدوده مطلوبي عملكرد داشته باشد ،تكرار شود 
  • حساسيت لمسي را پس از دو هفته انجام پروتكل  دوباره ارزيابي نماييد.سپس كاردرمانگر مي بايستي تصميم بگيرد كه اين برنامه براي كودكتان ادامه يابد يا خير و اينكه چگونه براي كودكتان قطع گردد.اين تصميمات تنها مي تواند به وسيله متخصص دوره ديده پروتكل ويلبرگر گرفته گردد.
  • تکنیک فشار عمقی پروپریوسپتیو شديداً نيازمند به پيگيري مداوم و منظم والدين يا مراقب و نظارت دقيق يك متخصص دارد.
  • تدافع لمسي را مي توان بصورت موثرتر با استفاده از يك رويكرد كوتاه مدت ولي شديد مورد درمان قرار داد.
  • تکنیک فشار عمقی پروپریوسپتیو  بطور ايده آل پيش از بروز استرس (حسي يا هيجاني) و يا در حين بروز استرس مورد استفاده قرار مي گيرد. این پروتکل می تواند حتی بعد از چنين مواردی نیز  براي كمك به تنظيم سيستم عصبي مورد استفاده قرار گیرد. حتي گزارش گرديده كه اين تكنيك بعد از قطع شدن به صورت روزانه نيز مي تواند موثر باشد. استفاده نمودن از این تكنيك بعد از يك زمان پرفشار و استرس مي تواند موجب تنظيم مجدد سيستم عصبي گردد. 
  • از يك برس تاييد شده براي اين تكنيك استفاده نماييد.
  • شما مي توانيد با هر دستور العملي،به بالا،به پايين ،مدور برس بزنيد ولي برس را در تمام قسمت هاي بدن در تماس با پوست نگه داريد.همچنين مهم نيست كه كداميك از نقاط بدن را برس مي زنيد ولي اين ممكن است كمك كننده باشد اگر بر اساس يك نظمي اين كار را انجام دهيد براي مثال هميشه از پا شروع كنيد و به پشت برسيد.اين كه كودك شما بداند در كل پروتكل چه اتفاقي مي افتد براي آرامش او كمك كننده خواهد بود.
  • اگر كودكتان راش پوستي دارد (دانه و يا سوزش هاي پوستي ديگر) برنامه را تا زمان برطرف شدن مشكل پوستي قطع كنيد.
  • برس زدن را در صورت عدم انسجام مفاصل انجام ندهيد.مطمئن شويد كه درمانگر شيوه هاي صحيح فشار را به شما نشان داده و مطمئن شويد كه مفاصل كودكتان استقامت كافي را در زمان فشار عمقي دارد.
  • ماساژ مفاصل مي تواند شامل تركيب مفاصل زير باشد:
  1. دست به آرنج
  2. آرنج به شانه
  3. باسن به زانو
  4. انگشتان دست
  5. شانه
  6. زانو به پاMaxresdefault
  • برس زدن را مستقيم بر روي پوست انجام دهيد از برس زدن بر روي لباس تنها  براي دفعات اول كه حساسيت لمسي بسيار بالاست مي توان استفاده نمود.تنها درمانگر است كه مي تواند تشخيص دهد كه چه موقع وچگونه از برس زدن بر روي لباس به برس بر روي پوست برسيد.
  • برخي واكنش ها و مقاومت هاي اوليه كاملاً قابل پيش بيني است و مي بايستي بعد از چندبار استفاده از تكنيك يا بعد از چند روز فروكش كنند. اگر اينطور نيست نسبت به درستي تشخيص،درست انجام گرفتن تكنيك و مناسب بودن برس مورد استفاده اطمينان حاصل كنيد. 

همچنين به اين مهم توجه كنيد كه دفاع لمسي شامل مناطق بالقوه بيشماري است.  اين تكنيك تنها براي دفاع وحساسيت لمسي مورد استفاده نيست.مناطق ديگري كه درمان فشار عمقی پروپریوسپتیو بر آنها موثر است به قرار زير اند.

  • ناامني گرانشي
  • نا امني موقعيتي
  • حساسيت ديداري
  • حساسيت شنيداري
  • حساسيت چشايي و بويايي
  • حساسيت دهاني(كه كمي متفاوت است ولي پروتكل به طور مشخص بر آن نيز كار مي كند)
  • پروتكل ويلبرگر ميتواند براي هر نوع از دفاع حسي مورد استفاده قرار گيرد.اين پروتكل تنها بر روي دفاع لمسي موثر نيست ومي تواند بر ديگر سيستم هاي حسي نيز موثر باشد.

(استفاده از کلیه مطالب این سایت بدون اجازه و ذکر نام ممنوع است)