Head

پژوهشها و تازه های اُتیسم

پرداخت اینترنتی شهریه

مبلغ مورد نظر خود را درج بفرمایید
مبلغ به ریال:
توضیحات :
پرداخت از طریق درگاه شتاب

ورود اعضاء

مرا بخاطر بسپار

شمارشگر بازدیدها

امروز35
دیروز326
هفته361
ماه9220
کل بازدیدها191316

اشتراک گذاری

Social FaceSocial InliSocial PintSocial TwitSocial Yout

درمان هرزه خواری در مبتلایان اتیسم

هرزه خواری یا پیکا در مبتلایان به اختلال اتیسم(اوتیسم)

مهدی فولادگر(مسئول فنی و صاحب امتیاز مرکز اُتیسم اردیبهشت و مدیر گروه پژوهشی اردیبهشت)

Pica Meal 300x173

کودکان اُتیستیک طیف گشترده ای از رفتار ها را از خود نشان می دهند برخی از این رفتار ها برای ما جذابند و برخی دیگرمخرب و خطرناک مانند هرزه خواری یا پیکا ویا فرار از منزل و محیط های کنترل شده. اینکه چرا این رفتار ها رخ می دهند یا چگونه باید آنها را درمان نمود امری چالش برانگیز و دشوار است.

در ادامه برای مقابله و درمان رفتار چالش برانگیز هرزه خواری(پیکا) اطلاعاتی ارائه می گردد که شامل موارد زیر است:

  • مشاهده و شیوع هرزه خواری(پیکا)
  • چه چیزی درمان این اختلال را به این شکل دشوار نموده
  • درمان
  • نکاتی برای والدین که برنامه درمانی را چگونه آغاز کنند.

کودکان هرزه خواری(پیکا) را برای انواع مواد غیر خوراکی مانند خاک رس ،گل،رنگ،مواد شوینده و یا بهداشتی،مو و.....از خود نشان می دهند.این رفتار ها در بین کودکان مبتلا به اتیسم و کودکانی که دچار ناتوانی های رشدی هستند عمومیت بیشتری دارد.ولی به هر حال شیوع این اختلال در این طیف ناشناخته و کمتر گزارش گردیده است(بکر2008). بررسی های ماتسون و همکارانش  در سال 2013حاکی از شیوع 4 تا 26 درصدی این اختلال در کل است. همچنین مشخص گردیده است که این اختلال را عموما بایستی در سنین بالاتر از 2 سال پیگیری نمود.

چه چیزی پیکا را چالش برانگیز ساخته است؟

خوردن مواد خوراکی می تواند اثرات جدی بدی بر بدن  داشته باشد و در بدترین حالت ممکن است فرد مبتلا به عمل جراحی نیاز پیدا کند و یا در شرایط جدی تر موجب مرگ فرد مبتلا گردد(بل و استین 1992).با این وجود تحقیقات بسیار کمی در خصوص درمان در طیف اتیسم(اوتیسم) به نسبت رفتار هایی مانند خود آزاری و یا پرخاشگری صورت گرفته است(ماتسون و همکاران2011).تحقیقات ماتسون و همکاران وی در سال 2013 نشان دهنده این مهم اند که موثر ترین و بهترین را درمان برای این اختلال در طیف اتیسم(اوتیسم) روش درمانی ABA می باشد.ممکن است تعجب کنید که رویکرد ABA چگونه می تواند در درمان این اختلال موثر باشد؟

چرا ABA؟

ABAفرایندی است که متخصصین علوم رفتار و روانشناسی از ان جهت برطرف نمودن و مقابله با مشکلات رفتاری کودکان استفاده می کنند."اصولی از راهنمای رفتاری مداخلات و به اصطلاح درایوهایی از اطلاعات جهت تصمیم گیری درست ومناسب برای هرفرد" .این بدین معنی است که راهکارهای زیادی برای رسیدن به یک نتیجه مشخص وجود دارد.تحقیقات و نوشته ها در مورد مداخلات موثر بر هرزه خواری(پیکا) بیان کننده این مطلب است که تصحیح و تذکر فراوان و بیش از حد،تقویت مثبت و غنی سازی محیط وترکیبی از این موارد موجب تغییرات مثبت در زندگی افراد مبتلا به هرزه خواری(پیکا) است.و این خبر بسیار خوبی است ولی خبر بد این است که ترکیب کدامیک از راهکارهای گفته شده می تواند اثر بخشی بیشتر و طولانی مدت تری داشته باشد و کمتر برگشت پذیر باشد؟نکته دیگر در کودکان مبتلا به اتیسم این است که این هرزه خواری(پیکا) آنها ریشه چندانی در مشکلات اجتماعی ندارد و آنها این کار را برای جلوگیری از کاری یا بدست آوردن چیزی انجام نمی دهند(ماتسون و بامبر 1999).رایج ترین نظریه برای این کودکان،تحریک حسی بیشتر به واسطه هرچیز است به خصوص غیر خوراکی(طعم هایی متفاوت و تجربه نشده که می تواند درونداد حسی شدیدی برای کودک مبتلا به اتیسم مهیا کند مانند صابون)(هانلی ،ایواتا و مک کورد،2003) برای مثال خوردن یک بستنی خنک در یک روز گرم تابستانی می تواند نشاط آور باشد و بسیار سخت است در ماه مرداد درمقابل آن مقاومت کنید.این امر مجموعه ای از حسهای خوب و فرح بخش را برایتان مهیا می کند. در کودک اتیستیکی نیز که از هرزه خواری(پیکا) رنج می برد هم این امر صادق است.

درمان

اکنون که به یک شناخت مشترک در مورد هرزه خواری(پیکا) دست پیدا کردیم و دلیل دشوار بودن این مسیر برایمان مشخص گردید ،می خواهیم به دنبال انچه قرار است اتفاق بیفتد برویم.اولین گام برای شناسایی یک درمان موثر برای هرگونه رفتار نگران کننده، شناسایی و تعریف آن رفتار است.با وجودی که فرضیه اصلی در مورد علت هرزه خواری(پیکا) کودکان مبتلا به اتیسم ورودی های حسی است ولی نباید آن را برای همه صادق بدانیم.در اینجا بهتر است چند گزینه درمانی که در پژوهشهای مختلف مطرح گردیده اند را بررسی کنیم:

  • غنی سازی محیط زندگی:این استراتژی به این صورت است که محیط زندگی کودک مبتلا به اتیسم خود را به گونه ای تغییر دهید که از بروز رفتار هرزه خواری(پیکا) در وی جلوگیری کند.نمونه ای از این تغییرات عبارتند ازچینش دوباره روال روزانه زندگی،اضافه کردن زمانی برای بازی یا افزایش ان و یا انجام فعالیتهایی سرگرم کننده و مفرح در زمانی که هرزه خواری(پیکا) احتمال کمتری دارد، واقع گردد و اضافه نمودن مواد خوراکی به محیط زندگی کودک و حذف ایتمها و مواد غیر خوراکی  که ممکن است در دسترس کودک اتیستیک باشد(پیازا و همکاران، 1998).
  • تقویت:پاداش دادن به کودک در فواصل زمانی مشخص در زمانی که او با هرزه خواری(پیکا) درگیر نیست و یا اینکه اورا در زمانی که به هر کار مثبت دیگری که به هرزه خواری مربوط نیست، از طریق دادن پاداش تقویت کنید و از این راه اقدام به کاهش رفتار و زمان هرزه خواری کنید. رفتار های جایگزین احتمالی را در اختیار او قرار دهید و وی را درگیر با انها کنید. این رفتار ها می تواند کودک تان را از هرزه خواری(پیکا) دور کند. به عنوان مثال در زمانی که کودک مبتلا به اتیسم با دست خود مشغول  بازی با یک اسباب بازی است به صورت فیزیکی نیز نمی تواند به رفتارهای هرزه خوارانه بپردازد و شما از این طریق وی را از این رفتار دور نموده اید و از طرفی نیز می تواند این رفتار ناسازگار با هرزه خواری(پیکا) را با دادن پاداش یا تقویت کننده ای مانند توجه و یا نوازش تقویت کنید(پتشر و همکاران ،2009).

چند نکته برای والدین

  • با توجه به خطر ناک بودن این اختلال و اینکه این اختلال ممکن است کودک شما را هر لحظه به مرگ نزدیک تر کند،از یک تیم متخصص استفاده کنید تا بتوانید بر این مشکل چیره شوید.این تیم بایستی شامل افرادی باشد که کاملا به تحلیل رفتار مسلط  باشند.از افراد غیر متخصصی که اطلاعات سطحی در مورد این اختلال دارند دوری کنید زیرا این افراد ممکن است با نظریه و راهکارهای غلط خود وضعیت کودکتان را بدتر کنند.
  • در حالی که تیم متخصصین در حال کاربر روی استراتژی های پیشگیری هرزه خواری(پیکا) کودکتان هستند شما نیز شروع به حذف اقلام غیر خوراکی از محیط زندگی کودکتان کنید ولی به یاد داشته باشید که این یک راهکار موقت است نه همیشگی.
  • در فرایند درمان این اختلال همیشه برای رصد نمودن رفتار های کودکتان هوشیار باشید.در غیر اینصورت ممکن است تنها در فرایند درمان رفتاری غلط جایگزین رفتار غلط دیگر گردد.
  • در مواقعی که هرزه خواری(پیکا) توسط کودک برای به دست اوردن توجه دیگران اتفاق می افتد با رعایت نکات ایمنی و سلامت کودکتان تلاش کنید کمترین واکنش را به وی نشان دهید تا با توجه افراطی خود این رفتار را در او نهادینه نکنید.
  • به احتمال فراوان متخصصین علاوه بر استفاده از رویکرد ABA برای کودک اتیستیک شما از رویکرد های حسی نیز استفاده می کنند .سعی کنید با انها نهایت همکاری را داشته باشید و در صورت امکان این راهکار را شما نیز انجام دهید. یکی از این راهکارها میتواند ماساژ دهانی واستفاده از طعمهای تند و شدید برای بر طرف نمودن طلب تحریک حسی کودک مبتلا به اتیسم باشد.
  • لازم به ذکر است مطالب گفته شده در این مقاله در ارتباط با هرزه خواری در کودکان اُتیستیک بوده و در مورد کودکان غیر اتیستیک از راهکارهای دیگری نیز میتوان استفاده نمود. هرچند علت یابی این اختلال در کودکان خود هدایت کننده متخصصان در ارائه راهکار درمانی است.